اربعین؛ روایت وحدت، مقاومت و آینده‌سازی امت اسلامی

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی‌ «آفتاب گچساران» ، اربعین حسینی در سال‌های اخیر از یک مناسبت مذهبی فراتر رفته و به بزرگ‌ترین اجتماع مردمی جهان تبدیل‌شده است؛ رخدادی که علاوه بر ابعاد معنوی، در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و رسانه‌ای نیز پیام‌های مهمی برای جهان امروز به همراه دارد. حضور میلیون‌ها زائر از ده‌ها کشور، خدمت بی‌منت هزاران موکب، نقش‌آفرینی خانواده‌ها و جوانان و روایت مقاومت برگرفته از نهضت عاشورا، اربعین را به یک جریان تمدن‌ساز تبدیل کرده است.

در شرایطی که جنگ روایت‌ها و عملیات روانی رسانه‌های معاند باهدف تحریف واقعیت‌ها دنبال می‌شود، بازخوانی ظرفیت‌های اربعین و فرهنگ عاشورا بیش از گذشته اهمیت یافته است. به همین مناسبت، «آفتاب گچساران» در گفت‌وگویی تفصیلی با حجت الاسلام والمسلمین «علیرضا صفایی امام‌جمعه موقت گچساران و مدرس حوزه علمیه» ابعاد مختلف این رویداد عظیم را بررسی کرده است.

آفتاب گچساران: اربعین چه نقشی در تقویت وحدت ملی و انسجام امت اسلامی دارد؟

علیرضا صفایی: اربعین، جلوه عملی وحدت است. در این اجتماع عظیم، انسان‌ها با قومیت‌ها، زبان‌ها، مذاهب و ملیت‌های مختلف تنها با محوریت محبت اهل‌بیت علیهم‌السلام گرد هم می‌آیند و همین مسئله نشان می‌دهد که فرهنگ حسینی ظرفیت بی‌بدیلی برای ایجاد همگرایی میان ملت‌ها دارد.

در داخل کشور نیز اربعین عامل همدلی مردم و مسئولان است. از دستگاه‌های اجرایی گرفته تا نیروهای مردمی، گروه‌های جهادی و موکب‌داران، همه در کنار یکدیگر برای خدمت به زائران تلاش می‌کنند. این همکاری گسترده، سرمایه اجتماعی کشور را تقویت کرده و انسجام ملی را در برابر تهدیدها افزایش می‌دهد.

آفتاب گچساران: چرا از اربعین به‌عنوان بزرگ‌ترین نمایش قدرت نرم جهان اسلام یاد می‌شود؟

صفایی: قدرت نرم، توان اثرگذاری بدون استفاده از ابزارهای نظامی است. اربعین دقیقاً چنین ویژگی‌ای دارد. میلیون‌ها انسان بدون اجبار و تنها از روی ایمان و عشق به امام حسین علیه‌السلام در این حرکت عظیم حضور پیدا می‌کنند.

این اجتماع علاوه بر جنبه‌های عبادی، یک دیپلماسی مردمی و فرهنگی است. بسیاری از ملت‌ها از نزدیک فرهنگ ایثار، مهمان‌نوازی، همدلی و همزیستی را مشاهده می‌کنند. همین تصویر واقعی، بسیاری از تبلیغات منفی علیه اسلام را خنثی می‌کند و افکار عمومی جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

آفتاب گچساران: فرهنگ مقاومت چه نسبتی با عاشورا و اربعین دارد؟

صفایی: عاشورا، مدرسه عزت و مقاومت است. امام حسین علیه‌السلام به همه تاریخ آموخت که در برابر ظلم، سازش جایگاهی ندارد. اربعین نیز استمرار همان پیام است؛ یعنی زنده نگه‌داشتن فرهنگ مقاومت، ایثار، شهادت و استقامت.

ملت‌هایی که امروز در برابر سلطه‌طلبی ایستاده‌اند، از همین فرهنگ الهام گرفته‌اند. مقاومت تنها یک مفهوم نظامی نیست، بلکه یک سبک زندگی مبتنی بر عزت، استقلال، عدالت و دفاع از کرامت انسانی است.

آفتاب گچساران: برخی معتقدند اربعین امروز به یک جبهه رسانه‌ای نیز تبدیل‌شده است. ارزیابی شما چیست؟

صفایی: امروز جنگ، تنها در میدان نظامی نیست؛ بلکه بخش مهمی از آن در عرصه روایت‌ها جریان دارد. دشمن تلاش می‌کند حقایق را تحریف و واقعیت‌ها را وارونه جلوه دهد.

ازاین‌رو، جهاد تبیین اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. رسانه‌های متعهد باید روایت نخست را از اربعین ارائه دهند؛ روایتی مستند، امیدآفرین، واقعی و مبتنی بر حقیقت. اگر ما روایت نکنیم، دیگران با اهداف سیاسی و رسانه‌ای خود روایت خواهند کرد.

آفتاب گچساران: نقش مواکب در این حرکت عظیم را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

صفایی: موکب‌ها جلوه عینی فرهنگ ایثار هستند. در این مسیر، انسان‌ها بدون هیچ چشمداشتی دارایی، وقت و توان خود را برای خدمت به زائران وقف می‌کنند.

موکب‌های مرزی نیز نخستین تصویر زائر از فرهنگ میزبانی ایرانی هستند. این مواکب روایتگر کرامت، محبت و همدلی مردم ایران‌اند و نقش مهمی در تقویت پیوندهای فرهنگی میان ملت‌های مسلمان دارند.

آفتاب گچساران: جایگاه شهدا در گفتمان اربعین چیست؟

صفایی: شهدا ادامه‌دهندگان راه عاشورا هستند. اگر امروز امنیت، عزت و استقلال داریم، نتیجه ایثار کسانی است که از جان خود گذشتند.

باید مظلومیت شهدا، رشادت‌های آنان و آرمان‌هایی که برای آن جان‌فشانی کردند، به نسل جوان منتقل شود. شهدای نوجوان و جوان، به‌ویژه شهدای دهه هشتادی، نشان دادند که روحیه ایثار محدود به نسل‌های گذشته نیست و امروز نیز جوانان این سرزمین آماده دفاع از ارزش‌های خود هستند.

آفتاب گچساران: نقش نسل جوان و دهه‌هشتادی‌ها را در استمرار این مسیر چگونه می‌بینید؟

صفایی: جوانان امروز باید روایتگران حقیقت باشند. آنان ظرفیت بالایی در فضای رسانه‌ای، تولید محتوا و فعالیت‌های فرهنگی دارند.

اگر این ظرفیت در مسیر صحیح هدایت شود، نسل جوان می‌تواند پیام عاشورا و اربعین را به زبان روز برای مخاطبان داخلی و جهانی بازگو کند و در برابر هجمه‌های رسانه‌ای نقش مؤثری ایفا کند.

آفتاب گچساران: بانوان چه جایگاهی در فرهنگ عاشورا و اربعین دارند؟

صفایی: اگر نهضت عاشورا با قیام امام حسین علیه‌السلام آغاز شد، با پیام‌رسانی حضرت زینب سلام‌الله علیها ماندگار شد. بانوان امروز نیز ادامه‌دهندگان همان مسیر هستند.

حضور گسترده زنان در پیاده‌روی اربعین، نقش مادران و همسران شهدا در تربیت نسل مقاوم و فعالیت بانوان در مواکب، نشان می‌دهد که زنان ستون اصلی انتقال فرهنگ حسینی به نسل‌های آینده هستند.

آفتاب گچساران: برخی از زائران امکان حضور در عراق را ندارند. آیین جاماندگان اربعین چه اهمیتی دارد؟

صفایی: جاماندگان اربعین در حقیقت از قافله امام حسین علیه‌السلام جدا نیستند. راهپیمایی‌های جاماندگان در سراسر ایران نشان می‌دهد که عشق به سیدالشهدا محدود به جغرافیا نیست.

این آیین‌ها جلوه‌ای از وحدت، معنویت، همدلی و حضور مردمی است و می‌تواند همان پیام اربعین را در شهرها و روستاهای کشور بازتاب دهد.

آفتاب گچساران: چگونه می‌توان از ظرفیت رسانه برای مقابله با جنگ روایت‌ها استفاده کرد؟

صفایی: نخست باید روایت‌های مستند و دقیق تولید شود. دوم، امیدآفرینی و تقویت سرمایه اجتماعی در دستور کار رسانه‌ها قرار گیرد. سوم، خدمات مردمی، مواکب، جلوه‌های همدلی و آثار فرهنگی اربعین به‌صورت حرفه‌ای بازنمایی شود.

رسانه نباید تنها ناقل خبر باشد، بلکه باید تبیین‌گر حقیقت، تقویت‌کننده وحدت و امید و حافظ هویت فرهنگی جامعه باشد.

آفتاب گچساران: در پایان اگر نکته‌ای باقی‌مانده، بفرمایید.

صفایی: اربعین یک راهپیمایی ساده نیست؛ بلکه یک دانشگاه بزرگ انسان‌سازی و یک جریان تمدنی است که می‌تواند ملت‌های مسلمان و همه آزادگان جهان را حول محور عدالت، معنویت و کرامت انسانی گرد هم آورد.

امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند حفظ وحدت ملی، تقویت انسجام امت اسلامی، ترویج فرهنگ خدمت، زنده نگه‌داشتن یاد شهدا، انتقال پیام عاشورا به نسل‌های آینده و روایت صحیح از حقیقت اربعین هستیم. اگر این سرمایه عظیم مردمی به‌درستی شناخته و معرفی شود، نه‌تنها بسیاری از توطئه‌های رسانه‌ای دشمنان خنثی خواهد شد، بلکه امید، عزت، خودباوری و سرمایه اجتماعی نیز در جامعه تقویت می‌شود.

اربعین پیام روشنی برای جهان دارد؛ پیام عدالت، آزادگی، مقاومت در برابر ظلم، همزیستی ملت‌ها و خدمت بی‌منت به انسان‌ها. این پیام، همان سرمایه‌ای است که می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی و تقویت همبستگی امت اسلامی در برابر چالش‌های امروز باشد.

انتهای خبر/