سیری در قیام گچسارانی‌ها علیه رژیم پهلوی+ تصاویر

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی‌ «آفتاب گچساران» ، تاریخ کهگیلویه و بویراحمد سرشار از فداکاری برای حفظ تمامیت ارضی و هویت ملی کشور است؛ از مقابله با پرتغالی‌ها در جنوب، فرقه جعفر پیشه‌وری در آذربایجان، قیام عشایر جنوب تا سرکوب شیخ خزعل و حضور فعال در ملی شدن صنعت نفت. مردم این منطقه همواره سنگ تمام گذاشتند و در تمامی تحولات مهم سیاسی، اجتماعی و نظامی کشور نقش‌آفرینی کردند.

با اوج‌گیری مخالفت حضرت امام خمینی (ره) با لایحه انجمنی و ولایتی از سال ۱۳۴۲ تا پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۷، تمام اقشار جامعه گچساران اعم از کشاورز و دامدار، کارگر و کارمند، پیر و جوان، در وحدتی بی‌نظیر در مسیر انقلاب اسلامی قرار گرفتند.

شکل‌گیری جریان انقلابی در گچساران

جنبش انقلابی مردم گچساران از سال ۱۳۵۰ تا بهمن ۱۳۵۷، یکی از مهم‌ترین جریان‌های فکری، سیاسی و ایدئولوژیک نه‌فقط استان، بلکه جنوب کشور محسوب می‌شود. نقطه اوج این حرکت، روز خونین ۱۹ آبان ۱۳۵۷ است که شش نفر از جوانان این شهرستان به شهادت رسیدند.

این قیام دارای پشتوانه فکری و سیاسی پیچیده‌ای بود که عمدتاً با کشف نفت در دهه ۳۰ و شکل‌گیری انجمن‌های کارگری در صنعت نفت آغاز شد. اسناد تاریخی نشان می‌دهد که این حرکت، چندعلتی بوده و نه‌تنها موجب تضاد آراء بین گروه‌های سیاسی شده، بلکه یکی از مؤثرترین قیام‌های مردمی جنوب کشور علیه رژیم پهلوی به شمار می‌رود.

نقش روحانیون، بازاریان و فرهنگیان

علما و روحانیون گچساران، ازجمله شهید محمدتقی بشارت و مرحوم متقی کاشانی، نقش محوری در هدایت مردم داشتند. آنان بااعتبار معنوی خود مردم را به صحنه مبارزه دعوت کردند و رهبری تظاهرات و فعالیت‌های انقلابی را به عهده گرفتند.

بازاریان گچساران، با حضور فعال در جریان انقلاب، همراه روحانیون و مردم، مغازه‌ها را بستند و نقش حمایتی و تسهیل‌کننده در تظاهرات ایفا کردند. از چهره‌های شاخص این گروه می‌توان به شهید حاج سید نجف بلادیان و حاج محمدابراهیم شریعتی اشاره کرد.

فعالیت انقلابی دانشجویان و دانش‌آموزان ابتدا پراکنده و زیرزمینی بود، اما با هدایت افراد کلیدی همچون محمد زید بهبهانی و بهرام تاجگردون، این فعالیت‌ها سازمان‌یافته و جریان‌ساز شد. آنان با برپایی کلاس‌های تفسیر قرآن، نهج‌البلاغه و نمایشگاه‌های کتاب، فرهنگ مبارزه و آگاهی سیاسی را در جامعه گسترش دادند.

اعتصاب کارکنان شرکت نفت گچساران

پس از کشتار ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ (جمعه سیاه)، کارکنان صنعت نفت گچساران، با اعتصاب و توقف صادرات نفت، نقش مهمی در تضعیف رژیم پهلوی ایفا کردند. اعتصاب کارکنان نفت که مسئول شریان حیاتی اقتصاد رژیم بودند، فشار شدیدی بر حکومت وارد کرد و حضرت امام (ره) در سخنرانی خود بر اهمیت این حرکت تأکید کردند.

مساجد؛ قلب تپنده انقلاب

مساجد صاحب‌الزمان، بیت العباس و شهیدان در قلب بازار گچساران نقش بسیج و اتحاد مردم را ایفا کردند. این مساجد، محل تجمع روحانیون، بازاریان، دانشجویان و دانش‌آموزان بودند و بستری برای برگزاری تظاهرات، سخنرانی‌ها و پخش اعلامیه‌ها فراهم کردند.

قیام خونین ۱۹ آبان ۱۳۵۷

این روز، نقطه عطف انقلاب در گچساران بود. با تشدید فعالیت‌های انقلابی، نیروهای حکومتی به مسجد جامع (شهیدان) یورش بردند و شش جوان رشید گچسارانی در خون خود غلتیدند. شهید سید نجف بلادیان، شهید حسین کیامرثی، شهید غریب پرویزی، شهید مذکور پارسی شهید محمد فراشبندی، شهید حسین امینی، شهید رحمت‌الله بشارت (شهادت در تظاهرات قم) این فداکاری‌ها، زمینه‌ساز پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ شد و ثابت کرد انقلاب از دل مشارکت گسترده مردمی و حضور فعال اقشار مختلف شکل گرفت.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی

پس از پیروزی انقلاب، کمیته‌های انقلاب در گچساران توسط شهید محمدتقی بشارت، محمد زید بهبهانی و بهرام تاجگردون تشکیل شد و مدیریت امنیت، منابع نفتی و اداره امور شهری را بر عهده گرفتند. این روند نشان می‌دهد که انقلاب اسلامی یک پدیده کاملاً مردمی و از پایین به بالاست؛ جرقه آن از دل حرکت‌های طبقه متوسط شهری و فعالیت‌های توده‌ای روشن شد.

شهرستان گچساران با دارا بودن منابع نفتی، نقش استراتژیک در انقلاب اسلامی داشت و مبارزات مردمی این دیار، نشان‌دهنده ترکیب متنوع فکری، سیاسی، فرهنگی و قومی مردم بود. از روحانیون گرفته تا بازاریان، از دانشجویان و دانش‌آموزان تا کارگران نفت، همه دست در دست هم برای تحقق آرمان‌های امام خمینی (ره) تلاش کردند و تاریخ این شهرستان را با خون و ایثار رقم زدند.

رشادت‌های مردم گچساران در مبارزه با رژیم پهلوی

محمدابراهیم شریعتی، مبارز انقلابی و از اهالی گچساران در گفتگو با  پایگاه خبری تحلیلی «صبح زاگرس» روایت کاملی از فعالیت‌ها، مقاومت‌ها و جان‌فشانی مردم این شهر در جریان مبارزه با رژیم پهلوی ارائه کرد. شریعتی که تجربه ۹۴ بهار زندگی را دارد، ازجمله بهبهانی‌های ساکن گچساران است که از سال ۱۳۳۹ به این شهر عزیمت کرده و از مبارزان پیشرو انقلاب اسلامی به شمار می‌رود.

آغاز مبارزات انقلابی در گچساران

شریعتی با یادآوری سال ۱۳۴۶ گفت: مرحوم محمد زید بهبهانی، از کارکنان صنعت نفت ماهشهر، به گچساران تبعید شد. او فردی فاضل، اندیشمند و از طرفداران جدی امام خمینی (ره) بود. باوجود مراقبت ساواک، در مجالس مذهبی و دعای کمیل بازاری‌ها شرکت می‌کرد و کم‌کم چند نفر از کارکنان نفت و فرهنگیان به این جمع پیوستند. این جلسات به تفسیر قرآن، نهج‌البلاغه و دعاهای مذهبی اختصاص داشت و مسائل سیاسی و مظالم رژیم پهلوی نیز در آن مطرح می‌شد. یکی از یاران نزدیک این جمع، شهید شادروان حاج سید نجف بلادیان بود که در بازار خیاطی داشت و نمایندگی مجله مکتب اسلام را بر عهده داشت.

شریعتی افزود: این انسان وارسته روز ۱۹ آبان ۱۳۵۷، به همراه پنج نفر دیگر از مجاهدان، توسط مأموران رژیم پهلوی در مسجد شهیدان به شهادت رسید.

ادامه فعالیت‌ها در شرایط محدودیت ساواک

شریعتی توضیح داد: محدودیت‌های ساواک باعث شد مجالس آقای بهبهانی به شکل محدودتر ادامه یابد. روزهای جمعه و ایام تعطیل، گروه کوچکی از مردم به‌عنوان تفریح و گردش به این مجالس می‌آمدند و از آموزه‌های قرآنی و مذهبی بهره می‌بردند. در این جلسات بحث‌های سیاسی، ظلم‌های رژیم پهلوی و دستورات امام مطرح می‌شد. ساواک به این فعالیت‌ها مشکوک شد و فشارها آغاز گردید. آقای بهبهانی به مأموریت‌های نفتی مناطق رگ سفید و بی‌بی حکیمه فرستاده شد، اما در فرصت‌های مناسب، فعالیت‌های انقلابی ادامه داشت. با اوج‌گیری تظاهرات در قم، تهران و تبریز و برگزاری چهلم شهدای این شهرها، گروه‌های دیگری از فرهنگیان، کارکنان صنعت نفت و جوانان گچسارانی به فعالیت پرداختند.

نقش مساجد و روحانیون در هدایت انقلاب

شریعتی گفت: ماه مبارک رمضان سال ۱۳۵۷، دو روحانی از دفتر مرحوم آیت‌الله گلپایگانی به گچساران اعزام شدند: حجت‌الاسلام مصباحی مقدم در مسجد صاحب‌الزمان (عج) و حجت‌الاسلام معلمی در مسجد بیت‌العباس (ع). شب‌ها سخنرانی داشتند و طرفداران زیادی گردهم می‌آمدند. این مساجد که توسط بازاریان و برخی خانواده‌های اصفهانی‌های مقیم گچساران ساخته‌شده بود، نقش مؤثری در هدایت مردم داشت.

اعتراضات ماه رمضان و عید فطر

شریعتی ادامه داد: نیمه ماه رمضان با پخش اعلامیه و پیام‌های امام (ره) و سردادن شعارهایی چون «نهضت ما حسینی است، رهبر ما خمینی است»، ساواک وحشت کرد و تلاش نمود مجالس را تعطیل کند، اما موفق نشد. روز عید فطر جمعیت زیادی برای اقامه نماز در مسجد صاحب‌الزمان (عج) حضور یافتند. نیروهای مسلح ضدشورش مسجد را محاصره کرده و مانع حرکت جمعی مردم به خارج شهر شدند. باتدبیر مسئولان، نمازگزاران اجازه حرکت یافتند، اما پس‌ازآن شعار دادن مردم با تیراندازی هوایی نیروهای رژیم متفرق شد. در پی این حرکت، دو نفر از فرهنگیان دستگیر و به زندان کمیته مشترک تهران اعزام شدند و بعد از چند ماه آزاد گردیدند.

شکل‌گیری نخستین تظاهرات خیابانی

شریعتی گفت: در همان ایام، تعدادی از دانش‌آموزان و دانشجویان در مسجد صاحب‌الزمان (عج) حاضر شدند و با سخنان کوتاه آقای بهبهانی، اولین تظاهرات خیابانی گچساران شکل گرفت. پلاکاردی که به مناسبت چهلم شهدای یزد توسط دو دانشجوی دانشگاه شیراز تهیه‌شده بود، در این تظاهرات حمل شد. بازاریان ریش‌سفید نیز همراه مردم از مسجد به سمت مسجد شهیدان حرکت کردند و در مواجهه با ژاندارم‌ها، آقای بهبهانی و چند جوان محافظ او مورد ضرب و شتم قرار گرفتند.

اوج مبارزات و جنایات رژیم پهلوی

وی افزود: در آبان ۱۳۵۷، تظاهرات گسترده‌ای برگزار شد و مردم در مسجد جامع (شهیدان) و اطراف آن حضور یافتند. نیروهای مسلح مسجد و خیابان‌ها را محاصره کردند و تهدید نمودند که متفرق شوند. باوجود هشدارها، دژخیمان شاهنشاهی دستور تیراندازی دادند و جمعی از جوانان رشید و فداکار ازجمله؛ شهید سید نجف بلادیان، شهید حسین کیامرثی، شهید غریب پرویزی، شهید سید مذکور پارسی، شهید محمد فراشبندی، شهید حسین امینی، شهید رحمت‌الله بشارت در داخل و اطراف مسجد شهیدان شهید شدند.

واکنش مردم و حمله به مراکز رژیم

این مبارزه انقلابی توضیح داد: پس از شهادت این جوانان، مردم به شرکت‌های آمریکایی و چندملیتی حمله کردند و دفاتر و وسایل آنان را آتش زدند. بانک‌ها، سینماها و مراکز مشروب‌فروشی تخریب شدند. تیمسار نصیری، فرماندار نظامی، حکومت‌نظامی اعلام و تانک‌ها و نفربرها را در شهر مستقر نمود.

اعتصاب کارکنان صنعت نفت

شریعتی گفت: کارکنان صنعت نفت گچساران با اعتصاب و قطع صدور نفت، رژیم پهلوی را مستأصل کردند. امام خمینی فرمودند: «اعتصاب کارکنان نفت و قطع صدور نفت به خارج کمر طاغوت را شکست» برخی کارکنان مورد ضرب و شتم ساواک قرار گرفتند، اما با حمایت مالی و امنیتی روحانیون و بازاریان، اعتصاب ادامه یافت.

پیروزی انقلاب و تشکیل کمیته موقت

وی ادامه داد: سرانجام در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ انقلاب اسلامی به پیروزی رسید و نظام جمهوری اسلامی ایران تأسیس شد. به دستور امام خمینی، دولت موقت تشکیل شد و کمیته‌های موقت انقلاب در سراسر کشور برای اداره امور و حفظ امنیت شهرها شکل گرفت. در گچساران کمیته سه‌نفره شامل حجت‌الاسلام شهید محمدتقی بشارت، محمد زید بهبهانی و بهرام تاجگردون مسئولیت مدیریت شهر را بر عهده گرفتند. جوانان در حفاظت از شهر، تأمین امنیت چاه‌ها و تأمین نیازهای مردم تلاش کردند و بسیاری از آنان بعدها در دفاع مقدس به شهادت رسیدند.

انتهای خبر/