جنگ نرم مقدم بر جنگ سخت!

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی‌ «آفتاب گچساران» ، بهمن اسدی خیرآباد کارشناس رسانه و فضای مجازی در یادداشتی نوشت: اگر بخواهیم تعریف ساده‌ای از «جنگ سخت» ارائه کنیم، می‌توان گفت زمانی که مرزهای جغرافیایی یک کشور با استفاده از سلاح و تجهیزات نظامی مورد تجاوز قرار می‌گیرد، جنگ سخت شکل‌گرفته است.

جنگ سخت، چون قابل لمس و مشاهده است، برای مردم نیز به‌خوبی قابل درک است؛ اما درباره جنگ نرم، اجازه بدهید به‌جای ورود به تعاریف کلاسیک و دانشگاهی، موضوع را با یک مثال ساده برای شما توضیح بدهم.

از تیرماه ۱۴۰۵ تا امروز که به نیمه شهریورماه رسیده‌ایم، در کنار همه مشکلات اقتصادی، اجتماعی و سایر مشکلاتی که در کشور وجود داشته، شاهد موفقیت‌های قابل‌توجهی از سوی جوانان و نوجوانان کشورمان نیز بوده‌ایم؛ اما سؤال اینجاست: چرا این خبرهای خوب را کمتر شنیده‌ایم و یا کمتر در ذهن خود داریم؟

اگر همین حالا از افرادی بخواهیم چند نمونه از موفقیت‌های جوانان و نوجوانان کشور را نام ببرند، احتمالاً تعداد پاسخ‌ها چندان زیاد نخواهد بود.

دلیل چیست؟

یکی از دلایل مهم، حجم بسیار زیاد اخبار منفی است که از سوی رسانه‌های مختلف و گاهی با اهداف و جهت‌گیری‌های از پیش تعیین‌شده، با استفاده از تکنیک‌هایی مانند تکرار و برجسته‌سازی به مخاطب ارائه می‌شود.

وقتی یک خبر منفی بارها تکرار و برجسته می‌شود، به‌تدریج در ذهن مخاطب جای می‌گیرد و باعث می‌شود بسیاری از واقعیت‌ها و اتفاقات مثبت کمتر دیده شوند. نمونه ای اگر بخواهم از این موضوع بیان کنم. خبرهای خوبی مانند کسب مدال های طلا و نقره نوجوانان ما در المپیادهای جهانی هوش مصنوعی، زیست شناسی، ریاضیات در تیرماه و مرداد ماه امسال و کسب مقام قهرمانی مسابقات والیبال نوجوانان جهان در چند روز گذشته و خیلی از موفقیت های دیگر که ظرف همین یکی دو ماه اخیر به دست آمدند.

 اما الان در ذهن ما جا ندارند و دلیلش هم همان جنگ نرم دشمن و تکنیک هایی که در بالا ذکر کردیم تا به افکار عمومی ما یاس و نا امیدی را تزریق کند؛ اما جنگ سخت و جنگ نرم تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند که به اختصار به چند مورد اشاره می‌کنم.

تفاوت در زمان اجرا

جنگ نرم در هر ساعت از شبانه‌روز و تقریباً بدون محدودیت زمانی قابل اجراست؛ اما جنگ سخت نیازمند فراهم شدن شرایط و امکانات خاص است. برای مثال، عملیات یک جنگنده به شرایط جوی، آمادگی تجهیزات و عوامل متعدد دیگری وابسته است.

تفاوت در مدت زمان اجرا

جنگ نرم می‌تواند در یک بازه زمانی بسیار طولانی ادامه داشته باشد، اما جنگ سخت معمولاً نمی‌تواند با همان شدت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند؛ زیرا به تجهیزات، منابع مالی و نیروی انسانی گسترده‌ای نیاز دارد.

تفاوت در گستره مکانی

جنگ سخت را نمی‌توان به‌صورت هم‌زمان در تمام جغرافیای یک کشور اجرا کرد، اما جنگ نرم چنین محدودیتی ندارد. یک پیام رسانه‌ای می‌تواند در مدت کوتاهی در سراسر یک کشور و حتی در نقاط مختلف جهان منتشر شود. نکته مهم دیگر این است که جنگ نرم می‌تواند قبل از جنگ سخت، هم‌زمان با آن و حتی پس از پایان جنگ سخت نیز ادامه پیدا کند.

برای مثال، در جریان حمله به مدرسه میناب و یک مراسم عروسی، در مدت کوتاهی انسان‌های زیادی، از جمله کودکان و بزرگسالان، جان خود را از دست دادند؛ اما جنگ روایت‌ها درباره این حوادث ماه‌ها ادامه پیدا می‌کند. یک طرف تلاش می‌کند روایت خود را به افکار عمومی جهان ارائه دهد و طرف دیگر نیز تلاش می‌کند حقیقت ماجرا را برای مردم دنیا تبیین و روایت کند.

بنابراین، میدان جنگ فقط میدان موشک و هواپیما نیست؛ بخشی از میدان نبرد، ذهن و افکار عمومی مردم است. ابزارهای جنگ سخت و جنگ نرم نیز تفاوت اساسی دارند. اگر سلاح‌های جنگ سخت را موشک، هواپیما، بمب و تجهیزات نظامی بدانیم، در جنگ نرم، رسانه، اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و نرم‌افزارها و پلتفرم‌هایی که در بستر اینترنت فعالیت می‌کنند، به ابزارهای اثرگذاری تبدیل می‌شوند.

در کنار این تفاوت‌ها، اجازه بدهید یک سؤال مهم را نیز مطرح کنیم: جنگ سخت مهم‌تر است یا جنگ نرم؟ پاسخ کوتاه این است که این دو را نمی‌توان به‌صورت جدا از یکدیگر دید. اگر در جنگ نرم شکست بخوریم و نتوانیم روایت درست و مؤثری از وقایع ارائه کنیم، حتی دستاوردهای جنگ سخت نیز ممکن است در افکار عمومی تحت تأثیر قرار بگیرد.

بنابراین، یک کشور زمانی می‌تواند در برابر دشمن خود موفق باشد که در هر دو میدان، یعنی جنگ سخت و جنگ نرم، آمادگی و توانمندی لازم را داشته باشد؛ موضوعی که از آن با عنوان جنگ ترکیبی یاد می‌شود.

اما لازمه موفقیت در این میدان، قبل از هر چیز، شناخت جبهه‌ها و ابزارهای آن است و شناخت نیز بدون آموزش و آگاهی کافی به دست نمی‌آید. کشور ما، به دلیل تفاوت‌های عمیق سیاسی، فکری و راهبردی با نظام غرب، از ابتدای شکل‌گیری جمهوری اسلامی همواره با فشارها و تقابل‌های رسانه‌ای و تبلیغاتی نیز مواجه بوده است. در شرایط امروز و به‌ویژه در فضای پس از جنگ رمضان، این تقابل رسانه‌ای و جنگ روایت‌ها به‌صورت شبانه‌روزی ادامه دارد.

بنابراین، نکته‌ای که باید همواره مورد توجه قرار گیرد این است که در کنار آمادگی و ایستادگی در میدان جنگ سخت در برابر تهدیدات آمریکا و اسرائیل، نباید از جبهه جنگ نرم و جنگ روایت‌ها غافل شویم. امروز ممکن است یک موشک، یک هدف نظامی را مورد اصابت قرار دهد؛ اما یک روایت نادرست می‌تواند میلیون‌ها ذهن را تحت تأثیر قرار دهد.

پس همان‌طور که برای دفاع از مرزهای جغرافیایی کشور به نیروهای نظامی آموزش‌دیده و مجهز نیاز داریم. در جنگ نرم هم به این آموزش نیازمند هستیم. جنگ امروز، فقط جنگ برای تصرف سرزمین نیست؛ جنگ برای تصرف روایت‌ها و ذهن‌ها نیز هست.

انتهای خبر/