۴۷ سال با مردم؛ روایت ماندگار «نمازجمعه» گچساران+ تصاویر

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی‌ «آفتاب گچساران» ، پنجم مردادماه سال ۱۳۵۸ با اقامه نخستین نماز جمعه پس از پیروزی انقلاب اسلامی به امامت مرحوم آیت‌الله سیدمحمود طالقانی در تهران، فصل تازه‌ای در حیات سیاسی و عبادی جمهوری اسلامی ایران آغاز شد. این حرکت به سرعت در شهرهای مختلف کشور گسترش یافت و مردم انقلابی گچساران نیز که در پیروزی انقلاب اسلامی با تقدیم هفت شهید نقش‌آفرین بودند، خواستار برگزاری این فریضه الهی در شهرستان خود شدند.

مطالبه‌ای مردمی برای اقامه نماز جمعه

در همان روزها، جمعی از معتمدان، بازاریان و اقشار مختلف مردم با تنظیم طوماری خطاب به حضرت امام خمینی(ره) و جمع‌آوری حدود یک‌هزار امضا، درخواست رسمی خود را برای برگزاری نماز جمعه در گچساران اعلام کردند؛ اقدامی که نشان‌دهنده جایگاه ویژه این فریضه در میان مردم انقلابی منطقه بود.

نخستین نماز جمعه گچساران چگونه برگزار شد؟

مرحوم حاج محمدرضا توفیقی به همراه مرحوم حاج سیداکبر هاشمی، پیام و درخواست مردم گچساران را به دفتر حضرت امام خمینی(ره) رساندند. به روایت مرحوم توفیقی، علاوه بر صدور مجوز برگزاری نماز جمعه، چهار تخته موکت و یک دستگاه بلندگوی دستی نیز برای آغاز این حرکت مردمی در اختیار آنان قرار گرفت.

بدین ترتیب، در اواخر مردادماه سال ۱۳۵۸، نخستین نماز جمعه گچساران به امامت مرحوم حجت‌الاسلام متقی کاشانی در محل چهارراه فرمانداری سابق، روبه‌روی کانون بسیج و در محل فعلی دارالقرآن که آن زمان تپه‌ای خاکی بود، برگزار شد. این مراسم با همکاری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شرکت بهره‌برداری نفت و گاز گچساران، آموزش‌وپرورش و دیگر دستگاه‌های اجرایی شهرستان برگزار شد و گچساران را در زمره نخستین شهرهای جنوب کشور قرار داد که میزبان نماز جمعه شد.

از تپه‌ای خاکی تا سالن وحدت

با گذشت چند هفته، شرکت نفت گچساران عملیات تسطیح محل برگزاری نماز جمعه را انجام داد و تا آغاز فصل سرما، نماز در همان مکان اقامه می‌شد.با فرا رسیدن زمستان سال ۱۳۵۸ و آغاز بارندگی‌ها، سالن امتحانات آموزش‌وپرورش که بعدها به «سالن وحدت» شهرت یافت، در اختیار ستاد نماز جمعه قرار گرفت. این سالن اگرچه هنوز تکمیل نشده بود، اما با همکاری سپاه پاسداران، شرکت نفت، آموزش‌وپرورش و دیگر نهادها آماده برگزاری نماز جمعه شد و تا سال ۱۳۷۳ محل اقامه این آیین عبادی و سیاسی بود.

در این سال‌ها، مرحوم حجت‌الاسلام متقی کاشانی امامت جمعه گچساران را برعهده داشت و مرحوم حاج محمدرضا توفیقی مسئولیت ستاد نماز جمعه را اداره می‌کرد. پس از وی نیز این مسئولیت به صورت رسمی به آیت ایزدیان، رئیس وقت آموزش‌وپرورش گچساران، واگذار شد.

نقش‌آفرینی نیروهای مردمی در تثبیت نماز جمعه

در سال ۱۳۶۰، مسئولیت ستاد نماز جمعه به مسعود اشکان (اشکو) سپرده شد. وی با همراهی چهره‌هایی همچون حاج خسرو پناهی، حاج سیدمحمدرضا توفیقی، علی رحم‌شیخی، آقای حق‌رو، حمیدرضا جعفری، آقای مشهور، زواره کاییدی و طوس رحیمی، نقش مهمی در ساماندهی برنامه‌های نماز جمعه ایفا کرد. به گفته مسئولان وقت، همکاری زواره کاییدی در سال‌های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴ در اداره امور ستاد نماز جمعه بسیار مؤثر و ماندگار بوده و همواره از آن به نیکی یاد شده است.

در سال ۱۳۷۵ نیز مسئولیت ستاد نماز جمعه به سیدمحمد لطیف حسینی واگذار شد. در این دوره نماز جمعه در شبستان مسجد صاحب‌الزمان(عج) برگزار می‌شد و جمعی از نیروهای مردمی از جمله محمد معینی‌فر، غریبی، محمدمهدی شریفی، موسی زارعی‌پور، سیدمجید هاشمی، سیداسماعیل هاشمی، سیدرضا هاشمی، سیدمحسن هاشمی، سیدقدرت‌الله حسینی، سیدمحمد حسینی، حاج محمد انبازپور، حاج ابراهیم میرزایی و سرکار خانم سرور رحیمی در برگزاری هرچه باشکوه‌تر این آیین مشارکت داشتند.

ائمه جمعه موقت در سال‌های نخست

در کنار مرحوم حجت‌الاسلام متقی کاشانی، طی سال‌های نخست انقلاب، حجت‌الاسلام میرمؤمنی، حجت‌الاسلام دامغانی (دادستان وقت)، حجت‌الاسلام امیری (امام جماعت شرکت نفت)، حجت‌الاسلام سیدعلی صالح موسوی، حجت‌الاسلام شکوهی، حجت‌الاسلام امینی و حجت‌الاسلام ایزدی، رئیس حوزه علمیه، نیز در مقاطع مختلف به عنوان امام جمعه موقت، اقامه نماز جمعه را برعهده داشتند.

دوران ماندگار مرحوم حجت‌الاسلام متقی کاشانی

مرحوم حجت‌الاسلام متقی کاشانی علاوه بر اقامه نماز جمعه، نقش پدر معنوی شهرستان را ایفا می‌کرد. حضور مستمر در میان مردم، مشارکت در جلسات ادارات، تلاش برای حل مشکلات اجتماعی، دعوت همیشگی به تقوا و اخلاق اسلامی و ایجاد وحدت میان اقشار مختلف جامعه از ویژگی‌های شاخص دوران امامت ایشان بود. همزمان با سال‌های دفاع مقدس، وی با حضور در جبهه‌های جنگ تحمیلی و سازماندهی جمع‌آوری کمک‌های مردمی برای رزمندگان، نقش مؤثری در پشتیبانی از جبهه‌ها ایفا کرد.

از دیگر اقدامات ماندگار این دوره می‌توان به پیگیری احداث حوزه علمیه امام صادق(ع) برادران در جوار مسجد شهیدان، راه‌اندازی حوزه علمیه خواهران، مشارکت در ساخت مساجد و حسینیه‌های شهرستان به‌ویژه مسجد صاحب‌الزمان(عج)، تأمین زمین مصلای نماز جمعه و آغاز عملیات اجرایی این مجموعه اشاره کرد؛ پروژه‌ای که در پایان دوران مسئولیت ایشان به حدود ۳۰ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده بود.

 تداوم مسیر خدمت؛ از تکمیل زیرساخت‌ها تا گسترش فعالیت‌های فرهنگی

با واگذاری مسئولیت امامت جمعه گچساران در سال ۱۳۸۶ از سوی مرحوم حجت‌الاسلام متقی کاشانی به حجت‌الاسلام دکتر موسوی، فصل تازه‌ای در فعالیت‌های نماز جمعه این شهرستان آغاز شد. در این دوره، در کنار استمرار رسالت اصلی نماز جمعه در دعوت مردم به تقوا، تبیین معارف دینی و انقلابی و پیگیری مسائل فرهنگی و اجتماعی، روند تکمیل زیرساخت‌های مرتبط با نهاد نماز جمعه نیز با جدیت دنبال شد.

حجت‌الاسلام دکتر موسوی در طول پنج سال مسئولیت خود، با حضور مستمر در برنامه‌های فرهنگی، اجتماعی، مناسبت‌های ملی و انقلابی و نشست‌های مختلف شهرستان، تلاش کرد ارتباط میان تریبون نماز جمعه و بدنه مدیریتی و مردمی شهرستان را تقویت کند. در این دوره، تکمیل پروژه مصلای بزرگ گچساران به یکی از مهم‌ترین اولویت‌ها تبدیل شد و با پیگیری‌های انجام‌شده، پیشرفت فیزیکی این پروژه از حدود ۳۰ درصد به ۶۰ درصد رسید.

همچنین عملیات اجرایی ساختمان دفتر امام جمعه در دو طبقه نیز با سرعت بیشتری دنبال شد و این پروژه تا حدود ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی پیش رفت. در کنار این اقدامات، پیگیری ساخت و توسعه مساجد و حسینیه‌های سطح شهرستان نیز با همکاری مردم، خیران، دستگاه‌های اجرایی و ستاد نماز جمعه ادامه یافت.

تغییرات در ستاد نماز جمعه

همزمان با آغاز این دوره، ستاد برگزاری نماز جمعه نیز دستخوش تغییراتی شد. سیدمحمد لطیف حسینی پس از سال‌ها خدمت، مسئولیت ستاد را به مرحوم حاج مختار شفیعی واگذار کرد. مرحوم حاج مختار شفیعی از چهره‌های شناخته‌شده و خوشنام شهرستان بود که بخش مهمی از عمر خود را در مسیر خدمت به نظام اسلامی، مردم و نماز جمعه سپری کرد. بسیاری از فعالان فرهنگی و انقلابی گچساران، از خدمات صادقانه و بی‌ادعای وی به عنوان یکی از نقاط درخشان تاریخ ستاد نماز جمعه یاد می‌کنند.

در کنار مرحوم شفیعی، افرادی همچون سجادپور، نشاطی و دیگر اعضای ستاد نیز در اجرای برنامه‌ها، ساماندهی امور و برگزاری هرچه باشکوه‌تر نماز جمعه نقش‌آفرینی کردند.

انتقال به مصلی؛ آغاز دوره‌ای تازه

در سال ۱۳۹۱، حجت‌الاسلام دکتر موسوی مسئولیت امامت جمعه را به حجت‌الاسلام سید امین‌الله حجازی واگذار کرد؛ شخصیتی که طی سال‌های مسئولیت خود، علاوه بر استمرار برنامه‌های فرهنگی، توجه ویژه‌ای به تکمیل پروژه‌های عمرانی و گسترش فعالیت‌های اجتماعی و مردمی داشت. دو سال بعد و در سال ۱۳۹۳، مرحوم حاج مختار شفیعی نیز مسئولیت ستاد نماز جمعه را به حجت‌الاسلام عبدالمجید کرمی واگذار کرد.

این دوره همزمان با انتقال محل برگزاری نماز جمعه از مسجد صاحب‌الزمان(عج) به مصلای در حال ساخت گچساران بود؛ انتقالی که اگرچه زمینه توسعه فعالیت‌های نماز جمعه را فراهم کرد، اما سختی‌های فراوانی نیز برای اعضای ستاد به همراه داشت.

در آن روزها، اعضای ستاد هر هفته مسئولیت نظافت کامل سالن، انتقال، جمع‌آوری و پهن کردن فرش‌ها و موکت‌ها، آماده‌سازی جایگاه، راه‌اندازی سیستم‌های صوتی و فراهم کردن امکانات لازم برای برگزاری نماز جمعه را برعهده داشتند؛ فعالیت‌هایی که با وجود امکانات محدود، تنها با روحیه جهادی و مشارکت داوطلبانه خادمان نماز جمعه امکان‌پذیر بود. در این مسیر، افرادی همچون مکی‌زاده، صالحی، حجتی، اسماعیلی، هاشمی و همچنین خانم‌ها رحیمی، نارکی، شاکری، پورهادی، کشاورز، گودرزی، صادقی، تقوی، افتخاری و حسینی، سهم مهمی در اداره امور اجرایی نماز جمعه و آماده‌سازی مصلی برای حضور نمازگزاران داشتند.

در سال ۱۳۹۵ نیز حجت‌الاسلام کرمی مسئولیت ستاد نماز جمعه را به علی‌محمد آقائی واگذار کرد و پس از آن حاج اصغر سلیمانی عهده‌دار این مسئولیت شد و تاکنون این مسئولیت را برعهده دارد.

ائمه جمعه موقت در سال‌های اخیر

در کنار ائمه جمعه شهرستان، طی سال‌های اخیر نیز مرحوم حجت‌الاسلام دکتر خواجه‌زاده، حجت‌الاسلام عبدالمجید کرمی، حجت‌الاسلام صفایی و حجت‌الاسلام رشیدی‌کیا در مقاطع مختلف به عنوان امام جمعه موقت، اقامه نماز جمعه را برعهده داشته‌اند و در تداوم فعالیت‌های فرهنگی و دینی این نهاد نقش‌آفرین بوده‌اند.

توسعه زیرساخت‌ها و خدمات فرهنگی در دوره حجت‌الاسلام سید امین‌الله حجازی

دوران امامت جمعه حجت‌الاسلام سید امین‌الله حجازی را می‌توان یکی از دوره‌های مهم توسعه زیرساخت‌های نهاد نماز جمعه در گچساران دانست. در این سال‌ها، علاوه بر استمرار برنامه‌های فرهنگی، مذهبی و اجتماعی، پروژه مصلای بزرگ گچساران با سرعت بیشتری دنبال شد و میزان پیشرفت آن از حدود ۶۰ درصد به نزدیک ۹۰ درصد رسید.

همچنین ساختمان دفتر امام جمعه تکمیل شد و پروژه‌های مهم دیگری نیز به سرانجام رسید که از جمله آن‌ها می‌توان به دریافت ۱۲ هزار مترمربع زمین در مرکز شهر و احداث حوزه علمیه خواهران حضرت بی‌بی حکیمه(س)، دریافت پنج هکتار زمین در مجاورت دانشگاه پیام نور برای احداث حوزه علمیه برادران و همچنین تأمین دو هزار مترمربع زمین برای ساخت منزل امام جمعه با زیربنای ۴۵۰ مترمربع اشاره کرد؛ پروژه‌هایی که بخش عمده هزینه‌های آن با مشارکت خیران و همکاری شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه استان تأمین شد.

در این دوره، حمایت از جوانان نیز به یکی از محورهای اصلی فعالیت دفتر امام جمعه تبدیل شد. فراهم کردن امکانات اعزام کاروان‌های زیارتی به مشهد مقدس، حمایت از اردوهای فرهنگی و ورزشی، همکاری با مراکز ترک اعتیاد، مشارکت در مدیریت بحران کرونا، حمایت از حوزه‌های علمیه برادران و خواهران و کمک به برنامه‌های فرهنگی و مذهبی، تنها بخشی از فعالیت‌های گسترده این دوره به شمار می‌رود.

نماز جمعه؛ کانون فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی گچساران

در سال‌های اخیر، همزمان با تکمیل بخش قابل توجهی از زیرساخت‌های مصلای نماز جمعه، دامنه فعالیت‌های این نهاد نیز گسترش یافت و مصلی گچساران به مرکزی برای اجرای برنامه‌های فرهنگی، مذهبی، اجتماعی و خدماتی تبدیل شد.

در این دوره، توجه ویژه‌ای به ارتقای کیفیت فضای مصلی صورت گرفت؛ به گونه‌ای که بهبود سیستم‌های صوتی، نورپردازی، جایگاه سخنرانی، تریبون، تجهیزات سرمایشی و گرمایشی، بهداشت محیط و زیباسازی فضای داخلی در دستور کار قرار گرفت و همین اقدامات، رضایت نمازگزاران را به همراه داشت و اعضای ستاد نماز جمعه بارها مورد تقدیر و تجلیل مردم قرار گرفتند.

در کنار توسعه زیرساخت‌ها، برنامه‌های فرهنگی نیز با گستردگی بیشتری دنبال شد. برگزاری اجتماعات بزرگ مذهبی در مناسبت‌هایی همچون ماه‌های محرم، صفر و ایام فاطمیه با حضور سخنرانان برجسته کشوری، قاریان ممتاز قرآن کریم و مداحان اهل‌بیت(ع)، از جمله برنامه‌هایی بود که با استقبال گسترده مردم روبه‌رو شد. این مراسم که در چند مرحله با پوشش رسانه‌ای صداوسیمای مرکز استان برگزار شد، هر شب میزبان هزاران نفر از شهروندان بود و پذیرایی از حدود دو هزار نفر در هر شب، جلوه‌ای از مشارکت مردمی در برگزاری این آیین‌ها را به نمایش گذاشت.

همچنین استفاده از ظرفیت قاریان، موذنان، پیرغلامان، مجریان و نوجوانان در برگزاری نماز جمعه، زمینه حضور نسل جوان در این آیین عبادی و سیاسی را بیش از گذشته فراهم کرد و بسیاری از نیروهای فرهنگی شهرستان فعالیت خود را از همین بستر آغاز کردند.

از «پزشک آدینه» تا مهد آدینه؛ توسعه خدمات عمومی

یکی از اقدامات شاخص سال‌های اخیر، راه‌اندازی طرح «پزشک آدینه» بود؛ طرحی که با همکاری شبکه بهداشت و درمان گچساران، بهداشت و درمان صنعت نفت، بهداری سپاه، بهداری نیروی انتظامی و گروه‌های جهادی اجرا شد و خدمات پزشکی و مشاوره‌ای را به نمازگزاران ارائه داد. راه‌اندازی «مهد آدینه» با همکاری حوزه‌های علمیه برادران و خواهران نیز از دیگر اقدامات اثرگذار این مجموعه بود که با هدف ایجاد فضایی مناسب برای حضور خانواده‌ها و کودکان در نماز جمعه شکل گرفت.

در کنار این برنامه‌ها، برگزاری جشن روزه‌اولی‌ها، جشن تکلیف دختران و پسران، نمایشگاه‌های فرهنگی، مذهبی و دستاوردهای انقلاب اسلامی، همایش‌های مختلف شهرستانی و استانی، همکاری در اجرای برنامه‌های دهه فجر، راهپیمایی ۲۲ بهمن، روز جهانی قدس، ۱۳ آبان و دیگر مناسبت‌های ملی و انقلابی، جایگاه مصلی گچساران را به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی شهرستان تثبیت کرد.

در روزهای سخت شیوع ویروس کرونا نیز ستاد نماز جمعه با همکاری دستگاه‌های اجرایی و گروه‌های مردمی، در توزیع بسته‌های معیشتی، کمک‌های مؤمنانه و حمایت از خانواده‌های نیازمند مشارکت فعال داشت.

رویکردی تازه با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین سید عنایت هاشمی‌منش

با انتصاب حجت‌الاسلام والمسلمین سید عنایت هاشمی‌منش به عنوان امام جمعه گچساران در مهرماه ۱۴۰۲، فعالیت‌های این نهاد وارد مرحله‌ای تازه شد؛ مرحله‌ای که در آن ارتباط مستقیم با مردم، حضور میدانی، مطالبه‌گری، تقویت وحدت و تعامل با همه اقشار جامعه در کانون برنامه‌ها قرار گرفت.

از نخستین روزهای حضور وی، دفتر امام جمعه به محلی برای دیدارهای مردمی و شنیدن مشکلات شهروندان تبدیل شد. ارتباط نزدیک با جوانان، دانشگاهیان، فرهنگیان، فعالان اجتماعی، اصحاب رسانه، نخبگان، خانواده‌های معظم شهدا و ایثارگران، روحانیون و مسئولان اجرایی، از مهم‌ترین ویژگی‌های این دوره به شمار می‌رود.

در خطبه‌های نماز جمعه نیز مسائل و مطالبات مردم با صراحت و در عین رعایت اخلاق اسلامی مطرح شده است. موضوعاتی همچون بحران آب، اشتغال، توسعه زیرساخت‌های درمانی، مشکلات آموزشی، مسائل فرهنگی، تکمیل نهایی مصلای بزرگ گچساران، وضعیت پروژه‌های عمرانی و ضرورت پاسخگویی مدیران، بارها از تریبون نماز جمعه مورد تأکید قرار گرفته و به یکی از محورهای ثابت خطبه‌ها تبدیل شده است.

تعامل با همه اقشار جامعه

یکی از ویژگی‌های شاخص این دوره، تلاش برای پرهیز از نگاه‌های جناحی و تقویت همگرایی میان جریان‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی شهرستان بوده است. برگزاری نشست‌های هم‌اندیشی با دانش‌آموزان، دانشجویان، فعالان فضای مجازی، فرهنگیان، هیئت‌های مذهبی، ائمه جماعات، بسیج، دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیه و دستگاه‌های اجرایی، زمینه مشارکت بیشتر نخبگان در مسائل فرهنگی شهرستان را فراهم کرده است.

همچنین حضور مستمر امام جمعه در آیین‌های مذهبی، یادواره‌های شهدا، برنامه‌های دهه فجر، جشن‌های نیمه شعبان و عید غدیر، عزاداری‌های محرم و صفر، اجتماعات بعثت مردمی و برنامه‌های فرهنگی، موجب تقویت ارتباط میان نهاد نماز جمعه و بدنه اجتماعی شهرستان شده است.

در کنار این فعالیت‌ها، برگزاری منظم جلسات شورای فرهنگ عمومی، تعامل با اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیه، بسیج و سایر دستگاه‌های فرهنگی، زمینه اجرای برنامه‌های مشترک و تقویت فعالیت‌های فرهنگی در سطح شهرستان را فراهم کرده است.

۴۷ سال استمرار یک سنگر مردمی

اکنون و در چهل‌وهفتمین سالگرد برگزاری نماز جمعه در گچساران، این نهاد فراتر از یک آیین عبادی، به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های وحدت، همدلی، بصیرت‌افزایی، مطالبه‌گری و پیگیری مسائل عمومی تبدیل شده است؛ جایگاهی که با تلاش ائمه جمعه، اعضای ستاد، خادمان، نهادهای انقلابی و همراهی مردم طی نزدیک به پنج دهه حفظ و تقویت شده است.

در این میان، نام و یاد مرحوم حجت‌الاسلام متقی کاشانی، نخستین امام جمعه گچساران و مرحوم حجت‌الاسلام دکتر خواجه‌زاده، امام جمعه موقت این شهرستان، به عنوان دو چهره ماندگار و اثرگذار در تاریخ نماز جمعه گچساران همواره در حافظه مردم این دیار باقی خواهد ماند؛ عالمانی که تا پایان عمر در کنار مردم ماندند و امروز نیز در جوار شهیدان آرام گرفته‌اند.

تاریخ ۴۷ ساله نماز جمعه گچساران نشان می‌دهد این نهاد، همواره متناسب با نیازهای جامعه مسیر تحول را پیموده است. اگر در سال‌های نخست انقلاب، نقش آن تثبیت ارزش‌های انقلاب، حمایت از دفاع مقدس و ایجاد انسجام اجتماعی بود، امروز علاوه بر رسالت دینی، به بستری برای گفت‌وگوی مردم و مسئولان، پیگیری مطالبات عمومی، تقویت سرمایه اجتماعی و هدایت فعالیت‌های فرهنگی تبدیل شده است. استمرار این جایگاه، مرهون حضور مردم، تلاش خادمان نماز جمعه و رویکردی است که این تریبون را همواره در کنار مردم و همسو با مطالبات و نیازهای جامعه نگه داشته است.

گزارش: یاسر مرادی

انتهای خبر/