چالش‌های فناوران گچساران در مسیر تولید و تجاری‌سازی!

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی‌ «آفتاب گچساران» ، حرکت به سمت اقتصاد دانش‌بنیان و حمایت از ایده‌های فناورانه، دیگر یک انتخاب نیست؛ بلکه ضرورتی برای ایجاد اشتغال پایدار، کاهش وابستگی به واردات و استفاده از ظرفیت جوانان خلاق هر منطقه به شمار می‌رود. گچساران نیز با برخورداری از ظرفیت‌های صنعتی، نفت و گاز، پتروشیمی، منابع آبی و نیروگاه‌های برقابی بزرگ، می‌تواند یکی از قطب‌های مهم توسعه فناوری در جنوب کشور باشد.

با این حال، مسیر تبدیل یک ایده به محصول تجاری و سپس تبدیل محصول به یک کسب‌وکار پایدار، با چالش‌های مختلفی همراه است؛ از فرآیند داوری و تولید نمونه اولیه گرفته تا تأمین فضای کارگاهی، تسهیلات، بازاریابی و پیدا کردن بازار فروش.

در همین راستا، «آفتاب گچساران» در گفتگویی تفصیلی با دکتر «صمد رنجبر» رئیس مرکز رشد واحدهای فناور گچساران، آخرین وضعیت فعالیت فناوران شهرستان، ظرفیت‌های موجود، طرح‌های دانش‌بنیان، حمایت‌های پارک علم و فناوری و مهم‌ترین چالش‌های پیش روی این مجموعه را بررسی کرده است.

آفتاب گچساران: ابتدا درباره فلسفه فعالیت پارک علم و فناوری و مرکز رشد و اینکه یک ایده چگونه وارد این مجموعه می‌شود، توضیح دهید.

دکتر صمد رنجبر: پارک علم و فناوری وظیفه دارد از ایده‌هایی که منجر به نوآوری می‌شوند حمایت کند. برای ورود یک ایده به پارک علم و فناوری، چند ویژگی مهم باید وجود داشته باشد.

نخست اینکه ایده باید نوآوری داشته باشد. دوم، قابلیت دانش‌بنیان شدن داشته باشد؛ یعنی به شکلی نباشد که به‌راحتی توسط دیگران کپی‌برداری شود. ویژگی سوم نیز قابلیت تجاری‌سازی است؛ به این معنا که ایده بتواند در نهایت به محصول تبدیل شده و وارد بازار شود.

بنابراین صرف داشتن یک ایده کافی نیست. ایده باید بتواند مسیر نوآوری، تولید و تجاری‌سازی را طی کند.

آفتاب گچساران: فرآیند بررسی و داوری این ایده‌ها چگونه انجام می‌شود؟

رنجبر: پس از ارائه ایده، طرح توسط سه داور متخصص در آن حوزه بررسی می‌شود. تلاش ما این است که اگر تخصص مورد نیاز در شهرستان وجود داشته باشد، از ظرفیت داوران شهرستان استفاده کنیم.

اگر تخصص لازم در شهرستان وجود نداشته باشد، از ظرفیت کارشناسان استان به صورت مجازی استفاده می‌کنیم. در برخی رشته‌های بسیار تخصصی نیز ممکن است حتی در استان متخصص مربوطه وجود نداشته باشد که در این شرایط از داوران متخصص در سطح کشور به صورت مجازی دعوت می‌کنیم.

پس از بررسی، طرح ممکن است رد شود، پذیرش مشروط دریافت کند یا به صورت کامل پذیرفته شود. اگر پذیرش مشروط باشد، صاحب ایده باید اصلاحات مورد نظر داوران را انجام دهد و طرح را مجدداً ارائه کند.

آفتاب گچساران: پس از پذیرش ایده، چه فرصتی برای صاحب آن در نظر گرفته می‌شود؟

رنجبر: اگر طرح پذیرفته شود، فرد معمولاً بین ۶ تا ۹ ماه فرصت دارد تا نمونه اولیه محصول خود را تولید کند. این مرحله بسیار مهم است؛ زیرا باید مشخص شود که ایده در عمل قابلیت تبدیل شدن به محصول را دارد یا خیر. اگر فرد بتواند نمونه اولیه را تولید کند، در ادامه و در صورت وجود فضای مناسب، پارک علم و فناوری می‌تواند مکان و تسهیلات مورد نیاز را برای ادامه فعالیت در اختیار فناور قرار دهد.

آفتاب گچساران: در حال حاضر چه حوزه‌هایی در مرکز رشد گچساران فعال هستند؟

رنجبر: در مرکز رشد گچساران در حوزه‌های مختلفی فعالیت داریم. از جمله تولید پهپاد، هوش مصنوعی، صنایع خلاق، کشاورزی، تولید سرامیک، مواد شوینده، ماشین‌آلات صنعتی و اسباب‌بازی‌های چوبی و...

این تنوع نشان می‌دهد که ظرفیت فناوری در شهرستان تنها محدود به یک حوزه خاص نیست و جوانان ما در زمینه‌های مختلف دارای ایده و توانمندی هستند.

آفتاب گچساران: آیا نمونه موفقی هم در میان این فناوران وجود دارد که بتواند به عنوان الگو معرفی شود؟

رنجبر: بله، یکی از نمونه‌های قابل توجه، آقای میلاد جعفری است که در حوزه تولید اسباب‌بازی‌های چوبی فعالیت می‌کند. ایشان حدود یک‌سوم اسباب‌بازی‌های چوبی کشور را در مرکز رشد گچساران تولید می‌کند.

همچنین آقای میلاد عزیزی در حوزه صنایع خلاق فعالیت دارد و کار خود را به نحو مطلوبی دنبال می‌کند. ایشان سال گذشته به عنوان یکی از جوانان برتر و خلاق استان کهگیلویه و بویراحمد معرفی شد.

اینها نشان می‌دهد اگر زمینه و بستر لازم فراهم شود، جوانان گچساران ظرفیت بسیار خوبی برای خلق محصول و ارزش‌آفرینی دارند.

آفتاب گچساران: آیا فعالیت‌های مرکز رشد در حوزه پزشکی و تأمین نیازهای کشور نیز ورود کرده است؟

رنجبر: بله. خانم سلیم‌پور در مرکز رشد گچساران در حوزه تولید موادی فعالیت می‌کنند که امیدواریم طی چند ماه آینده به نتیجه برسد.

این مواد در حوزه‌های مختلف پزشکی کاربرد دارند و اگر این طرح به نتیجه نهایی برسد، می‌توانیم در برخی موارد از واردات این مواد از روسیه، چین و سایر کشورها بی‌نیاز شویم.

این موضوع بسیار مهم است؛ زیرا تولید داخلی چنین محصولاتی علاوه بر جلوگیری از خروج ارز، می‌تواند به توسعه فناوری و ایجاد اشتغال نیز کمک کند.

آفتاب گچساران: یکی از موضوعات مهم در اقتصاد دانش‌بنیان، رسیدن محصول به بازار است. در این زمینه چه اقداماتی انجام‌شده است؟

رنجبر: هدف پارک علم و فناوری تنها این نیست که یک فرد محصولی تولید کند. هدف این است که صاحب ایده بتواند در کنار خودش چند نفر دیگر را نیز به کار بگیرد و فعالیتش در نهایت به اشتغال‌زایی در شهرستان منجر شود.

فروش محصولات و تولیدات شرکت‌های دانش‌بنیان نیز متعلق به خود شرکت‌هاست و ما تلاش می‌کنیم در مسیر رشد و توسعه این شرکت‌ها در کنار آنها باشیم.

آفتاب گچساران: در این میان چه نمونه‌های دیگری از شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور در مرکز رشد گچساران فعال هستند؟

رنجبر: به عنوان نمونه، دکتر کریم‌زاده در حوزه تولید بذر گندم سیاه برای افرادی که مشکلات گوارشی دارند فعالیت می‌کند. این طرح در منطقه امامزاده جعفر فعال است و تحت حمایت پارک علم و فناوری قرار دارد و یک طرح دانش‌بنیان محسوب می‌شود.

همچنین آقایان علی و عرفان کرمی‌پور در حوزه تولید کنتورهای هوشمند برق فعالیت دارند و شرکت نفت و گاز نیز از محصولات این فناوران خریداری کرده است.

این موضوع بسیار امیدوارکننده است؛ زیرا وقتی یک مجموعه بزرگ صنعتی مانند شرکت نفت و گاز از محصول فناور داخلی استفاده می‌کند، در واقع یک بازار واقعی برای محصول ایجاد شده است.

آفتاب گچساران: یکی از چالش‌هایی که مطرح کردید، بحث فضای کارگاهی است. برای حل این مشکل چه برنامه‌ای دارید؟

رنجبر: یکی از نیازهای جدی فناوران، داشتن فضای مناسب برای فعالیت است. ما برای رفع این مشکل، ساختمان و کارگاه‌های جدیدی را مدنظر قرار داده‌ایم تا فناوران بتوانند بدون دغدغه مکانی، طرح‌های خود را اجرا کنند.

مرکز رشد گچساران تلاش می‌کند از ایجاد فضای کارگاهی گرفته تا ارائه تسهیلات، در خدمت فناوران باشد.

اعتقاد ما این است که اگر جوان صاحب ایده دغدغه مکان و زیرساخت داشته باشد، انرژی او به جای توسعه محصول صرف حل مشکلات جانبی می‌شود.

آفتاب گچساران: گچساران ظرفیت‌های صنعتی بسیار بزرگی دارد. آیا این ظرفیت‌ها به اندازه کافی به کمک فناوران آمده‌اند؟

رنجبر: گچساران ظرفیت‌های بسیار خوبی دارد؛ دو سد بزرگ کوثر و چمشیر، نیروگاه چمشیر، شرکت نفت و گاز، پتروشیمی و مجموعه‌های صنعتی مختلف در این منطقه حضور دارند؛ اما یکی از چالش‌های مهم ما، بحث بازاریابی و فروش محصولات فناوران است.

ما انتظار داریم دستگاه‌ها، ادارات، نهادها، سازمان‌ها و شرکت‌های مختلف پای کار بیایند و دستاوردهای فناوران را ببینند. واقعاً تولیدات خوبی در مرکز رشد وجود دارد که بعضاً ارزشمند و کم‌نظیر هستند.

آفتاب گچساران: یعنی معتقدید خرید محصولات فناوران می‌تواند نوعی حمایت عملی از آنها باشد؟

رنجبر: دقیقاً. حمایت فقط پرداخت تسهیلات نیست. یکی از بهترین حمایت‌ها این است که یک دستگاه یا شرکت، محصول تولیدشده توسط یک فناور داخلی را خریداری و استفاده کند.

وقتی یک شرکت یا سازمان محصول یک شرکت دانش‌بنیان را خریداری می‌کند، به آن شرکت کمک می‌کند تا تولید خود را توسعه دهد، نیروی بیشتری جذب کند و محصولش را ارتقا دهد. در همین زمینه با بسیاری از شرکت‌ها مکاتباتی داشته‌ایم و امیدواریم این مکاتبات هرچه سریع‌تر به نتیجه برسد.

آفتاب گچساران: با توجه به ظرفیت‌های موجود، مهم‌ترین مطالبه شما از دستگاه‌های اجرایی و شرکت‌های بزرگ شهرستان چیست؟

رنجبر: انتظار ما این است که دستگاه‌ها و شرکت‌ها از نزدیک محصولات فناوران را ببینند و صرفاً بر اساس شناخت قبلی تصمیم‌گیری نکنند.

ممکن است محصولی در همین مرکز رشد تولید شود که یک شرکت بزرگ برای تأمین آن مجبور به خرید از خارج از استان یا حتی خارج از کشور باشد؛ در حالی که نمونه داخلی آن در گچساران تولید شده است.

اگر این ظرفیت‌ها دیده شوند و بازار مناسبی برای محصولات ایجاد شود، قطعاً افراد بیشتری به سمت فعالیت‌های فناورانه خواهند آمد.

آفتاب گچساران: آیا برای معرفی بهتر این محصولات برنامه‌ای در نظر گرفته‌اید؟

رنجبر: بله. برنامه‌ریزی برای برپایی نمایشگاه محصولات و تولیدات شرکت‌های دانش‌بنیان مرکز رشد گچساران انجام‌شده است.

این نمایشگاه به مناسبت هفته پژوهش در آذرماه امسال برگزار خواهد شد و محصولات و دستاوردهای فناوران در معرض دید عموم مردم، مسئولان، شرکت‌ها و مجموعه‌های مختلف قرار می‌گیرد.

هدف ما این است که تولیدات فناوران بیشتر دیده شوند و مردم و مجموعه‌های مختلف با ظرفیت‌های واقعی مرکز رشد آشنا شوند.

آفتاب گچساران: در حوزه گردشگری نیز اخیراً فعالیت‌هایی داشته‌اید. درباره این موضوع توضیح دهید.

رنجبر: مرکز رشد گچساران طی یک ماه اخیر یک پیش‌رویداد مهم در حوزه گردشگری برگزار کرده است و رویداد اصلی نیز در مهرماه برگزار خواهد شد.

تلاش ما این است که از ظرفیت فناوری و ایده‌های خلاقانه برای توسعه حوزه گردشگری استفاده کنیم و زمینه را برای ورود جوانان صاحب ایده به این بخش فراهم کنیم.

آفتاب گچساران: اگر بخواهید مهم‌ترین چالش‌های مرکز رشد گچساران را جمع‌بندی کنید، به چه مواردی اشاره می‌کنید؟

رنجبر: یکی از چالش‌ها بحث فضای فیزیکی و کارگاهی است که برای آن برنامه‌هایی در دست اجرا داریم.

موضوع دیگر تسهیلات و حمایت‌های مالی است که امیدواریم مشکلات موجود در این بخش نیز برطرف شود.

اما یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، بازار و فروش محصولات است. فناور ممکن است یک محصول خوب تولید کند، اما اگر نتواند آن را بفروشد، امکان توسعه فعالیت و جذب نیروی جدید را نخواهد داشت.

بنابراین انتظار داریم شرکت‌های بزرگ، دستگاه‌ها و سازمان‌ها پای کار بیایند و از محصولات فناوران شهرستان استفاده کنند.

آفتاب گچساران: سخن پایانی شما برای جوانانی که ایده دارند اما هنوز وارد این مسیر نشده‌اند چیست؟

رنجبر: هدف پارک علم و فناوری حمایت از جوانان خلاق و صاحب ایده است. جوانانی که خلاقیت دارند و می‌توانند خدمتی به جامعه ارائه دهند، باید این فرصت را داشته باشند که ایده خود را مطرح کنند و مسیر تبدیل آن به محصول را طی کنند.

مرکز رشد گچساران نیز تلاش می‌کند از ایجاد مکان کارگاهی تا ارائه تسهیلات در خدمت این فناوران باشد.

اعتقاد ما این است که باید صدای نوآوری و امید را در جامعه بلند کنیم و به جوانان نشان دهیم که ایده و خلاقیت آنها می‌تواند به محصول، اشتغال و در نهایت توسعه شهرستان تبدیل شود.

حلقه مفقوده اکوسیستم فناوری گچساران کجاست؟

آنچه از اظهارات رئیس مرکز رشد گچساران برمی‌آید، این است که مسئله اصلی دیگر صرفاً نبود ایده و نیروی خلاق نیست؛ چراکه نمونه‌های متنوعی از فعالیت‌های فناورانه در شهرستان شکل گرفته و حتی برخی محصولات به مرحله فروش به مجموعه‌های بزرگی مانند شرکت نفت و گاز رسیده‌اند.

چالش اساسی در مرحله بعد قرار دارد؛ یعنی تبدیل ظرفیت فناورانه به بازار پایدار. اگر محصولات تولیدشده در مرکز رشد نتوانند مشتری واقعی پیدا کنند، چرخه «ایده، تولید، فروش و اشتغال» کامل نخواهد شد. از سوی دیگر، وجود ظرفیت‌های بزرگی مانند نفت و گاز، پتروشیمی، نیروگاه و صنایع مختلف در گچساران، یک فرصت کم‌نظیر برای بازارسازی محصولات دانش‌بنیان است. دستگاه‌ها و شرکت‌های بزرگ شهرستان می‌توانند با شناسایی نیازهای خود و اولویت دادن به محصولات فناور داخلی، هم بخشی از نیازهایشان را تأمین کنند و هم به رشد اقتصاد دانش‌بنیان منطقه کمک کنند.

به نظر می‌رسد آینده مرکز رشد گچساران بیش از هر چیز به پیوند واقعی میان فناوران، صنعت، دستگاه‌های اجرایی و بازار وابسته است؛ پیوندی که اگر شکل بگیرد، می‌تواند ایده‌های جوانان گچسارانی را از فضای کارگاهی به بازارهای ملی و حتی بین‌المللی برساند.

انتهای خبر/