کدخبر: ۸۱۵۶۳
۲۷ آبان ۱۴۰۵ ساعت ۱۳:۴۱
چاپ

ابراهیم هنوز در آسمان ایران پرواز می‌کند؛

قرار بی‌قراری با «ابراهیم امیدبخش»

جایی که قرار بود دقایقی با رفقای آسمانی‌ام خلوت کنم و در میان نام‌های جاودانه، به یاد عقابی بنشینم که ۲۷ آبان ۱۳۵۹، در آسمان دفاع از وطن جاودانه شد؛ خلبان شهید ابراهیم امیدبخش، قهرمان گچسارانی حماسه سوسنگرد.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی‌ «آفتاب گچساران» ، یاسر مرادی_ یک صبح دل‌انگیز پاییزی بود؛ اما دلم از روزگار گرفته بود. از آن صبح‌هایی که آفتاب می‌تابد، خیابان‌ها بیدارند و شهر در تکاپوی زندگی است، اما در گوشه‌ای از دل آدم غوغایی برپاست.

صبحی دلگیر و مقصدی که تقدیر تعیین کرد

از خانه بیرون زدم، بی‌آنکه مقصد مشخصی داشته باشم. دلم آرام و قرار نداشت. عادت همیشگی‌ام بود؛ در جست‌وجوی خبر، گزارش و سوژه‌ای تازه از حال‌وهوای شهرم. در مسیر بودم که کمی جلوتر جوانی دست بلند کرد. خودرو را متوقف کردم، شیشه را پایین دادم و مقصدش را پرسیدم. گفت به سمت ۳۰ دستگاه بنیاد شهید می‌رود. او را سوار کردم و مسیر را ادامه دادیم.

چند دقیقه بعد به مقصد رسیدم، توقف کردم. مرد جوان تشکر کرد و سپس خداحافظی. انگار تقدیر، مقصد آن روزم را از پیش انتخاب کرده بود. نگاهم به گلزار شهدا دوخته شد در کناری خودرو را پارک کردم و وارد گلزار شدم. درست آمده بودم؛ به جایی برای سبک‌شدن، آرام‌گرفتن و فاصله‌گرفتن از تعلقات دنیوی. اینجا بهترین مأمن برای درد دل‌هایی بود که گاهی هیچ گوش شنوا و هیچ واژه‌ای توان بیانشان را ندارد.

حدود ۲۵۰ لاله خونین‌بال در این گلزار آرمیده‌اند؛ مردانی که با نثار جان خود، چراغ ایمان و ایثار را در این دیار روشن نگه داشته‌اند و نامشان همچنان روشنی‌بخش دل‌های مردم این سرزمین است. بی‌اختیار فرازی از زیارت عاشورا در ذهنم طنین‌انداز شد: «اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي عِنْدَكَ وَجِيهاً بِالْحُسَينِ عَلَيهِ‌السَّلام فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَة»

آرام‌آرام در میان مزار شهدا قدم زدم و به زیارت شهدا رفتم. آن روز من بودم و آنها و اون خدایی که همه عالم از اوست؛ هرچه بغض داشتم، هرچه حرف نگفته در سینه‌ام مانده بود، در خلوتی بی‌واسطه با شهدا زمزمه کردم.

اینجا هر سنگ مزار، روایتی از عشق است

نگاهم روی سنگ‌مزارها می‌لغزید. روی هر سنگ، چند بیت شعر یا جمله‌ای حک شده بود؛ واژه‌هایی که گویی از دل آسمان بر زمین نشسته بودند. روی سنگ مزار شهید نوروزعلی جلیل‌پور، این بیت زیبا توجهم را جلب کرد: چه زیبا عشق را ترسیم کردند / به کوی دوست جان تقدیم کردند.

با خودم فکر کردم چه خوب است انسان در این دنیای پر از غم و غصه، این‌همه رفیق آسمانی داشته باشد؛ رفیقانی که می‌توانی یک‌به‌یک صدایشان بزنی، با آنان درد دل کنی و از خدای مهربان، عاقبت‌به‌خیری بخواهی. اینجا مرز میان زمین و آسمان باریک می‌شود؛ جایی که آدم دلش می‌خواهد از هیاهوی دنیا فاصله بگیرد و به کوی دوست پر بکشد.

در همین حال، چشمم به یادمان شهید ابراهیم امیدبخش افتاد؛ خلبان پرافتخار و جاویدالاثر گچسارانی که در ۲۷ آبان‌ماه ۱۳۵۹، در روزهای آغازین دفاع مقدس، آسمان را برای همیشه به نام خود ثبت کرد.

ایستادم. امروز، روز یادآوری نام ابراهیم بود؛ چهل‌وششمین سالگرد شهادت مردی که روزگاری از همین دیار برخاست و در آسمان دفاع از ایران، پروازی بی‌بازگشت داشت. کنار یادمانش نشستم. گلزار خلوت بود و من مانده بودم و شهدا و خدای شهدا.

کمی با ابراهیم حرف زدم. بغضی در گلو داشتم و حرف‌هایی که شاید سال‌ها بود منتظر فرصتی برای گفتنشان بودند. گوشی تلفن همراهم را باز کردم و شروع به نوشتن کردم. با خودم گفتم امروز وقتش است؛ همانند سال‌های گذشته، دوباره از ابراهیم بنویسم؛ از زندگی‌اش، از پروازهایش، از شجاعتش و از مردی که نامش با حماسه سوسنگرد گره خورده است.

از گچساران تا آسمان پرواز؛ روایت زندگی یک عقاب تیزپرواز

ابراهیم امیدبخش در یازدهم مردادماه سال ۱۳۳۲ در شهرستان نفت‌خیز گچساران دیده به جهان گشود؛ شهری که در دامان خود مردان بزرگی پرورش داده است. او دو برادر و چهار خواهر داشت. پدرش، حاج علی، با درآمد مغازه کوچک خود، خانواده‌ای سنتی و مذهبی را اداره می‌کرد.

ابراهیم دوران ابتدایی را در اهواز و تحصیلات متوسطه را در دبیرستان کوروش کبیر (دبیرستان ولایت) گچساران گذراند. در سال ۱۳۵۱، پس از موفقیت در آزمون ورودی دانشکده افسری خلبانی، قدم در مسیری گذاشت که سرانجام نام او را در تاریخ پرافتخار نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران ماندگار کرد.

علاقه و استعدادش در هوانوردی چنان چشمگیر بود که پس از پایان دوره مقدماتی پرواز در سال ۱۳۵۲، برای گذراندن دوره‌های تکمیلی خلبانی به آمریکا اعزام شد. عملکرد درخشان او در آنجا نیز زبانزد شد. امیدبخش در رقابت با فراگیران پرواز، شایستگی کم‌نظیری از خود نشان داد و پس از دریافت نشان خلبانی، در سال ۱۳۵۴ به ایران بازگشت.

مقصد خدمتی او پایگاه ششم شکاری بوشهر بود؛ جایی که به جمع خلبانان جنگنده F-4 فانتوم پیوست. در اواخر سال ۱۳۵۸، به تهران منتقل شد تا در عرصه آموزش و تربیت خلبانان نسل جدید خدمت کند؛ اما با آغاز تجاوز رژیم بعث عراق به ایران، بار دیگر لباس پرواز پوشید و به پایگاه بوشهر بازگشت. حالا دیگر آسمان ایران به مردانی نیاز داشت که بی‌محابا از میهن دفاع کنند.

حماسه سوسنگرد؛ آخرین پرواز ابراهیم

با آغاز جنگ تحمیلی، خوزستان و مناطق جنوبی کشور در معرض شدیدترین حملات دشمن قرار گرفتند. ستون‌های زرهی ارتش بعث با هدف تصرف شهرهای مهمی همچون سوسنگرد، اهواز و آبادان پیشروی می‌کردند. در چنین شرایطی، خلبانان نیروی هوایی ارتش مأموریت‌های دشوار و سرنوشت‌سازی را بر عهده گرفتند.

سروان خلبان ابراهیم امیدبخش یکی از همان عقابان تیزپروازی بود که با پروازهای مکرر و حضور در مأموریت‌های برون‌مرزی و پشتیبانی هوایی، ضربات سنگینی بر پیکره ماشین جنگی دشمن وارد کرد. صبحگاه ۲۷ آبان ۱۳۵۹، در پنجاه‌وهفتمین روز جنگ تحمیلی، مأموریتی حساس به ابراهیم امیدبخش، خلبان کابین عقب او ستوان‌یکم محمدتقی حسینی و تعدادی از همرزمانشان ابلاغ شد.

هدف، مقابله با تحرکات گسترده نظامی ارتش عراق و انهدام مراکز و ستون‌های مهم دشمن بود؛ مأموریتی که با سرنوشت سوسنگرد و امنیت شهرهای جنوبی کشور پیوند خورده بود. در آن روز، ابراهیم امیدبخش و سه فروند جنگنده F-4 دیگر از پایگاه بوشهر، طی 6 نوبت پرواز عملیاتی، اهداف مهمی از جمله مخازن سوخت، تأسیسات نفتی فاو، کامیون‌های حامل سوخت در شمال گمرک صفوان و ستون‌های زرهی دشمن را مورد حمله قرار دادند.

این عملیات در شرایطی انجام شد که پدافند هوایی عراق آسمان منطقه را زیر آتش سنگین خود گرفته بود. در مسیر بازگشت از آخرین مأموریت، خلبانان متوجه تجمع نیروهای دشمن در نزدیکی سوسنگرد شدند. آنان تصمیم گرفتند پیش از بازگشت به پایگاه، بار دیگر به مواضع دشمن حمله کنند. جنگنده‌های ایرانی ضربه دیگری بر پیکره نیروهای بعثی وارد کردند، اما هواپیمای شماره دو دسته پروازی در تیررس پدافند زمین‌به‌هوای عراق قرار گرفت.

در آن لحظات سرنوشت‌ساز، ابراهیم امیدبخش و همرزمش محمدتقی حسینی به شهادت رسیدند و پیکرشان هرگز به میهن بازنگشت. آن دو برای همیشه جاویدالاثر شدند؛ اما نامشان در تاریخ دفاع مقدس و نیروی هوایی ارتش جاودانه ماند.

روایت یک همرزم؛ ابراهیم، نابغه‌ای در آسمان

برای تکمیل این گزارش، سراغ آرشیو گزارش‌های قدیمی‌ام در پایگاه خبری «آفتاب گچساران» رفتم. میان نوشته ها و خاطرات ثبت‌شده، به گفت‌وگوی تلفنی‌ام با مرحوم امیر خلبان «محمود ضرابی» رسیدم؛ از قهرمانان نام‌آشنای هشت سال دفاع مقدس. هنوز گرمی آن گفت‌وگو را به خاطر دارم.

وقتی برای نخستین بار با ایشان تماس گرفتم، خودم را خبرنگار و از همشهریان شهید امیدبخش معرفی کردم و خواستم هر آنچه از ابراهیم به یاد دارند، برایم بازگو کنند. استقبالش بسیار گرم و صمیمی بود. حدود یک ساعت گفت‌وگوی تلفنی داشتیم. صدای گرم و لحن صمیمانه‌اش، شنیدن خاطرات را برایم دلنشین‌تر می‌کرد.

سعی می‌کردم میان صحبت‌هایش وارد نشوم؛ فقط گوش می‌دادم و از شنیدن کلمات و خاطرات ارزشمندی که درباره ابراهیم بیان می‌کرد، لذت می‌بردم. توفیق داشتم در دو نوبت به‌عنوان خبرنگار با مرحوم ضرابی گفت‌وگوی خبری داشته باشم؛ خاطراتی که امروز بیش از گذشته برایم ارزشمندند. روحش شاد و یادش گرامی باد.

اما مرحوم ضرابی درباره توانمندی‌های شهید امیدبخش گفته بود: زمانی که ابراهیم امیدبخش در آمریکا فارغ‌التحصیل شد، در میان تمامی هم‌دوره‌ای‌های خود توانست رتبه نخست را کسب کند. دانشجویانی که در آن دوره حضور داشتند، حتی برخی از آنان تحصیلات بالاتری داشتند؛ اما این جوان ایرانی که تحصیلاتش را در گچساران گذرانده بود، با استعداد و توانایی مثال‌زدنی خود درخشید.

شاگرداولی که آسمان را تسخیر کرد

ضرابی در ادامه خاطرات خود، با اشاره به موفقیت چشمگیر امیدبخش در دوره خلبانی آمریکا، گفته بود که او در این رقابت دشوار نیز شاگرداول شد و حتی یک ساعت مچی رولکس به‌عنوان جایزه و نشانه قدردانی به او اهدا کردند.

اما به گفته ضرابی، آنچه ابراهیم را از دیگران متمایز می‌کرد، صرفاً استعداد و موفقیت تحصیلی نبود؛ بلکه روحیه سلحشوری، عشق به پرواز، احساس مسئولیت و تعهدی بود که در وجودش ریشه داشت. او یک سرباز واقعی ایران بود؛ جوانی که تمام توانایی‌هایش را در مسیر دفاع از میهن به کار گرفت.

فانتوم‌هایی که ماهی‌های خلیج‌فارس را کباب کردند!

یکی دیگر از خاطرات جالب مرحوم ضرابی درباره مهارت کم‌نظیر شهید امیدبخش در پروازهای ارتفاع پایین بود؛ خاطره‌ای که حتی پس از گذشت سال‌ها، شنیدنش شگفت‌انگیز است. ضرابی در بخشی از خاطراتش نقل کرده بود که یکی از خلبانان نیروی دریایی که برای مأموریتی مشترک انتخاب شده بود، روزی هنگام پرواز با بالگرد بر فراز خلیج‌فارس، ناگهان با صحنه‌ای غیرمنتظره روبه‌رو شد.

خلبان شریفی که در بالگرد حضور داشت، با تعجب به همراهانش گفت: «دو فانتوم از زیر ما عبور کردند!» به روایت ضرابی، آن دو جنگنده چنان نزدیک به سطح آب پرواز می‌کردند که حرارت خروجی موتورهایشان، به تعبیر او، ماهی‌های خلیج‌فارس را کباب می‌کرد!

بر اساس گزارش خلبان نیروی دریایی، این پرواز حیرت‌انگیز را منوچهر محققی و ابراهیم امیدبخش انجام داده بودند؛ دو خلبان توانمند که مهارتشان در پروازهای ارتفاع پایین زبانزد بود. این خاطره، تنها گوشه‌ای از توانایی و جسارت خلبانی است که نامش با آسمان، شجاعت و دفاع از ایران پیوند خورده است.

بهای سنگین دفاع از آسمان ایران

روزهای نخست جنگ تحمیلی، برای نیروی هوایی ارتش روزهایی بسیار سخت و پرهزینه بود. بر اساس آمار و روایت‌های تاریخی مورد اشاره در گزارش‌های مربوط به آن دوره، در سه ماه نخست جنگ، نزدیک به ۱۱۳ فروند هواپیمای جنگنده از دست رفت و ۱۰۵ خلبان به شهادت رسیدند؛ شهید ابراهیم امیدبخش یکی از آن مردان آسمانی بود.

در عملیات آزادسازی سوسنگرد نیز ۲۴ خلبان نیروی هوایی حضور داشتند و شماری از خلبانان و کارکنان این نیرو در جریان مأموریت‌های آن روزها به شهادت رسیدند. از جمله نام‌هایی که در روایت‌های مربوط به شهدای نیروی هوایی آن عملیات و مأموریت‌های مرتبط با آن یاد شده است، می‌توان به سروان خلبان شهید هوشنگ کیان‌آرا، محمدتقی حسینی، محمد کام‌بخش ضیایی، نعمت‌الله اکبری سامانی، سرهنگ دوم خلبان یونس خوش‌بین و ستوان یکم خلبان ابراهیم امیدبخش اشاره کرد.

همچنین استوار دوم شهید حسین سلمان‌زاده، گروهبان یکم شهید ابراهیم قهوه‌چی‌زاده، استوار دوم شهید غلامعلی حلاج قدوی، سروان فنی شهید عبدالله عیسی‌پور و ستوان دوم شهید سیدعلی‌اکبر حیدری از دیگر شهدای نیروی هوایی در آن روزهای سرنوشت‌ساز بودند. این نام‌ها، تنها بخشی از دفتر پرافتخار مردانی است که برای دفاع از خاک ایران، آسمان و زمین را به میدان ایثار تبدیل کردند.

گچساران؛ شهری که نام عقابش را بر آسمان ثبت کرد

نام و یاد شهید خلبان ابراهیم امیدبخش برای همیشه در تاریخ گچساران ماندگار شده است. این خلبان پرافتخار از نیروهای گردان ۶۱ شکاری بوشهر بود و نامش به‌عنوان یکی از خلبانان شجاع و توانمند دوران دفاع مقدس در تاریخ نیروی هوایی ارتش ثبت شده است.

در بیستم بهمن‌ماه سال ۱۳۹۵، فرودگاه نفت گچساران با حضور جمعی از تیزپروازان نیروی هوایی ارتش به نام این شهید والامقام نام‌گذاری شد. همچنین یادمان شهید امیدبخش، شامل تندیس این خلبان سرافراز و ماکت جنگنده F-4، در تیرماه ۱۳۹۷ با استقبال مردم و مسئولان وارد گچساران شد و در میدان ورودی شهر، میدان فرودگاه (شهید امید بخش) نصب شد. امروز نام ابراهیم بر آسمان شهرش می‌درخشد؛ گویی همان عقابی که روزی از آسمان ایران پاسداری می‌کرد، همچنان بر فراز زادگاهش بال گشوده است.

قرارم با ابراهیم؛ تمنای عاقبت‌به‌خیری

حالا دیگر زمان خداحافظی بود. دقایقی که در کنار یادمان شهید امیدبخش گذشت، برایم شبیه یک قرار معمولی نبود؛ قرار دلی بود میان یک خبرنگار و قهرمانی که سال‌هاست در آسمان‌ها جاودانه شده است. گویی آن صبح پاییزی، تقدیر مرا به اینجا کشانده بود تا بار دیگر به یاد بیاورم که آرامش امروزمان، حاصل ایثار مردانی است که از همه تعلقات خود گذشتند.

از کنار یادمان ابراهیم برخاستم، اما دلم هنوز همان‌جا مانده بود. در دل، از او خواستم برایمان دعا کند؛ برای عاقبت‌به‌خیری، برای آرامش دل‌ها و برای اینکه در این روزگار پرهیاهو، راه شهدا را از یاد نبریم. چه خوش است آدمی در این دنیا رفقایی داشته باشد که حتی پس از سال‌ها نبودنشان، باز هم می‌توان با آنان قرار گذاشت، درد دل کرد و امید گرفت. آن روز، قرار من با ابراهیم به پایان رسید؛ اما امید به شفاعتش در دلم باقی ماند. ابراهیم جان! پروازت بی‌بازگشت بود، اما یادت هرگز فرود نخواهد آمد.

انتهای خبر/